Aansluiting verzwaren naar 3-fasen: wanneer zinvol en hoe gaat het?

Wat aansluitwaarde betekent: 1x35A, 3x25A en 3x35A

De aansluitwaarde zegt hoeveel stroom je woning maximaal van het net kan halen. Het eerste getal is het aantal fasen, het tweede de stroom per fase in ampère. Bij 1x35A heb je één fase van 35 ampère. Op 230 volt is dat ruwweg 8 kW voor het hele huis. Bij 3x25A heb je drie fasen van elk 25 ampère, samen ruwweg 17 kW. Een 3x35A aansluiting geeft nog meer ruimte.

Veel bestaande woningen hebben 1x35A of 1x40A. Nieuwere woningen en woningen die al eens zijn verzwaard, hebben vaak 3x25A. Welke waarde jij hebt, staat meestal op je energiecontract of jaarafrekening. Soms zit er ook een sticker bij de meter. Kun je het niet vinden, dan kan de netbeheerder of de elektricien het vaststellen.

De hoofdzekeringen van de netbeheerder in de meterkast bewaken die grens. Vraag je meer dan de aansluitwaarde, dan schakelen die af. Die zekeringen zijn van de netbeheerder en daar blijf je van af, ook als je denkt te zien welke waarde erop staat.

Van 1-fase naar 3-fasen: wat er verandert

Met drie fasen heb je niet alleen meer totaal vermogen, je kunt de belasting ook verdelen. De kookplaat kan op twee fasen, de laadpaal op alle drie en de wasmachine en vaatwasser op verschillende fasen. Daardoor raakt één fase minder snel overbelast op een drukke avond.

Sommige apparaten werken alleen op 3-fasen, of werken daar beter op. Een laadpaal laadt op 3x16A met 11 kW, terwijl dezelfde paal op 1-fase met 16 ampère rond de 3,7 kW blijft. Ook sommige warmtepompen, zwaardere werkplaatsmachines en inductiekookplaten met een 3-fasen Perilex-aansluiting zijn erop gemaakt.

Heb je zonnepanelen, dan kan een 3-fasen aansluiting ook helpen. Een omvormer die over drie fasen teruglevert, verdeelt de opwek beter. Of dat bij jouw installatie verschil maakt, hangt af van het aantal panelen en de omvormer die je hebt.

Wanneer verzwaren zinvol is

Het duidelijkste geval is een elektrische auto waarmee je veel rijdt en die je thuis snel wilt laden. Wil je laden met 11 kW, dan heb je een 3-fasen aansluiting nodig. Op 1x35A past een laadpaal met dat vermogen niet naast de rest van het huishouden.

Een tweede reden is de overstap van gas naar volledig elektrisch. Een warmtepomp zonder cv-ketel, een inductiekookplaat en eventueel een elektrische boiler vragen samen veel, zeker op een koude winteravond. Denk aan dit moment: je kookt op vier zones, de warmtepomp draait met het bijverwarmingselement aan, de wasdroger loopt en de auto hangt aan de lader. Op 1-fase wordt dat snel te krap.

Ook bij een werkplaats in de schuur, een sauna of een zwembadpomp kan verzwaren nodig zijn. In al deze gevallen telt niet het totaal van alle typeplaatjes, maar wat er tegelijk aanstaat. Dat rekent een elektricien met je door voordat je een aanvraag doet.

Wanneer het niet nodig is: slim verdelen en load balancing

Een zwaardere aansluiting is niet de enige oplossing. Bij load balancing meet de laadpaal of een aparte module hoeveel stroom het huis gebruikt. Staat de kookplaat vol open, dan laadt de auto tijdelijk langzamer. Rijd je gemiddeld en staat de auto ’s nachts lang aan de lader, dan is een laadpaal op 1-fase met load balancing vaak genoeg.

Veel inductiekookplaten hebben een instelling om het maximale vermogen te begrenzen, zodat ze op een krappere aansluiting werken. Een hybride warmtepomp, die samenwerkt met de cv-ketel, vraagt minder dan een volledig elektrische. En soms helpt het al om zware apparaten beter over de groepen te verdelen of de wasdroger niet tijdens het koken te laten draaien.

Verzwaren kost geld bij de netbeheerder en soms ook bij de elektricien, en een grotere aansluiting kan hogere vaste netbeheerkosten op je energierekening betekenen. Als slim verdelen genoeg is, is dat dus de moeite van een gesprek waard voordat je een aanvraag indient.

Welke aansluitwaarde kies je

Voor veel huishoudens met een laadpaal en een warmtepomp is 3x25A een logische stap. Een grotere waarde zoals 3x35A komt in beeld als er meerdere zware verbruikers tegelijk draaien, bijvoorbeeld twee laadpalen of een werkplaats met machines. Dat zijn geen vaste regels: het hangt af van jouw apparaten en hoe je ze gebruikt.

Vraag niet te klein aan, want dan sta je over een paar jaar opnieuw bij de netbeheerder. Vraag ook niet onnodig groot aan, omdat dat meer kan kosten. Een elektricien kan op basis van je plannen en het gelijktijdige gebruik aangeven welke waarde past. Neem daarbij ook wensen mee die nog niet concreet zijn, zoals een tweede auto of een airco op zolder.

De aanvraag bij de netbeheerder

In Velserbroek, Velsen, Haarlem en een groot deel van de omgeving is Liander de netbeheerder. Een wijziging van je aansluiting vraag je aan via de website van Liander of via mijnaansluiting.nl, het portaal waar je bij de netbeheerders een aansluiting aanvraagt of wijzigt. Weet je niet zeker wie jouw netbeheerder is, dan kun je dat daar op postcode opzoeken.

Bij de aanvraag geef je je adres en de gewenste nieuwe aansluitwaarde op. Je krijgt daarna een voorstel met de kosten en de voorwaarden van de netbeheerder. Na akkoord wordt er een afspraak gepland. Woon je in een huurwoning, dan regelt meestal de verhuurder dit. In een appartementencomplex kan de VvE ook iets te zeggen hebben over werk aan de aansluiting.

In Noord-Holland is het elektriciteitsnet op veel plekken druk. Een aanpassing van je aansluiting kan daardoor langer duren dan je verwacht. Vraag het tijdig aan en plan de levering van een laadpaal of warmtepomp niet vast voordat je weet wanneer de netbeheerder komt.

Wat de netbeheerder doet en waar de elektricien begint

De netbeheerder is verantwoordelijk voor alles tot en met de meter: de aansluitkabel, de hoofdzekeringen en de meter zelf. Bij een overstap naar 3-fasen komt er meestal een nieuwe meter. De netbeheerder stelt eisen aan de meterkast, bijvoorbeeld aan de ruimte voor zijn onderdelen. In een kleine of oude meterkast moet daar soms eerst iets aan gebeuren.

Alles na de meter is jouw installatie en het werkterrein van de elektricien. Hoe de overgang op de dag zelf gaat, verschilt. Soms wordt de bestaande groepenkast tijdelijk op één fase aangesloten tot de nieuwe kast er is, soms wordt het werk zo gepland dat de elektricien kort na de netbeheerder komt. Vraag bij je aanvraag hoe dat in jouw geval gaat, zodat je niet langer dan nodig met een tijdelijke situatie zit.

Op de dag van de wijziging staat de stroom een tijd uit. Houd rekening met de koelkast, de vriezer en apparatuur die je liever netjes afsluit, zoals een computer.

De groepenkast na de verzwaring

Een 1-fase groepenkast kan de drie fasen niet zomaar gebruiken. Er is een driepolige hoofdschakelaar nodig en de groepen moeten over de fasen worden verdeeld. Bij een moderne kast kan dat soms met aanpassingen, bij een oudere kast is vervangen vaak logischer. Welke factoren de prijs van een nieuwe kast bepalen, lees je in het artikel over de kosten van een groepenkast vervangen.

Bij het verdelen kijkt de elektricien naar het gebruik. Zware groepen worden gespreid, zodat niet alle grote verbruikers op dezelfde fase zitten. Ook de nieuwe groepen voor de laadpaal, de warmtepomp of de kookplaat krijgen hun plek. Hoe die apparaten precies op je kast worden aangesloten, staat in het artikel over de groepenkast voorbereiden op inductie, een laadpaal of een warmtepomp.

Na het werk wordt de installatie getest en krijg je een bijgewerkt overzicht van de groepen. Zo weet je welke groep op welke fase zit, wat handig is als je later nog iets toevoegt.

Volgorde en planning van het traject

Begin met een gesprek met de elektricien. Die kijkt naar je huidige aansluiting, je groepenkast, de meterkast en je plannen, en adviseert welke aansluitwaarde past en of verzwaren nodig is. Daarna doe je de aanvraag bij de netbeheerder. Als die datum bekend is, plan je de aanpassing of vervanging van de groepenkast en pas daarna de installatie van de laadpaal of warmtepomp.

Bestel apparaten liever niet voordat duidelijk is wat er aan je aansluiting moet gebeuren. Een laadpaal die maanden in de doos staat of een warmtepompinstallateur die niet kan aansluiten, is zonde van je tijd. Wil je het traject bespreken, stuur dan je aansluitwaarde, een foto van de meterkast met de deur open en een lijst met je plannen mee via /offerte-aanvragen/?dienst=groepenkast.

Zie je tijdens het wachten rook of vonken bij de meterkast of ruik je brandlucht, blijf dan uit de buurt en bel 112. Bij een storing zonder direct gevaar kun je terecht via /storing/.