Wanneer een bedrijf noodstroom nodig heeft
Begin met de vraag wat er gebeurt als de stroom een uur wegvalt. In een kantoor is dat vervelend, maar meestal te overzien. In een bedrijf met koelcellen of vriezers kan de voorraad na een paar uur verloren zijn. Bij een serverruimte zonder overbrugging kunnen bestanden beschadigd raken of duurt het lang voordat alle systemen weer draaien.
Andere voorbeelden zijn productieprocessen die niet halverwege mogen stoppen, pompen die water afvoeren, beveiliging en camera’s, toegangscontrole, en in de zorg apparatuur waar mensen van afhankelijk zijn. Voor zorginstellingen en sommige andere sectoren gelden vaak aanvullende eisen. Ga na welke regels voor jouw situatie gelden voordat je een oplossing kiest.
Noodverlichting en brandmeldinstallaties hebben meestal een eigen accuvoeding en eigen regels. Neem ze wel mee in je overzicht, zodat duidelijk is wat de noodstroom moet overnemen en wat al apart is geregeld.
UPS, vaste noodstroom of een aggregaat bij storing
Een UPS werkt met accu’s en neemt de voeding zonder onderbreking over. Hij vangt ook korte spanningsdips op, en daarom staat er vaak een UPS bij servers en netwerkapparatuur. Een UPS houdt het meestal beperkt vol: lang genoeg om systemen netjes af te sluiten, of om de tijd te overbruggen tot een aggregaat draait.
Een vaste noodstroomvoorziening is een aggregaat dat blijvend op locatie staat en via een automatische omschakeling op de installatie is aangesloten. Valt het net weg, dan start het aggregaat zelf en neemt het na korte tijd de aangewezen groepen over. Komt het net terug, dan schakelt de installatie weer om. Dit past bij bedrijven waar een onderbreking van meer dan enkele minuten niet acceptabel is.
De derde vorm is een voorbereide aansluiting voor een mobiel aggregaat. In de installatie zitten dan een invoedingspunt en een omschakelaar. Bij een langere storing of gepland onderhoud wordt een aggregaat neergezet en aangesloten. Dat kost meer tijd, maar je hoeft geen aggregaat permanent te laten staan. Vaak is een combinatie het praktischst: een UPS voor de eerste minuten en een aggregaat voor de rest.
Een aggregaat veilig aansluiten op de installatie
Het belangrijkste onderdeel is de omschakelaar. Die koppelt de installatie eerst volledig los van het net voordat het aggregaat erop komt, en kan nooit beide tegelijk verbinden. Zonder die scheiding kan het aggregaat spanning terugleveren op het net. Monteurs van de netbeheerder die denken aan een spanningsloze kabel te werken, lopen dan levensgevaar. Komt het net onverwacht terug, dan kan ook het aggregaat beschadigd raken.
Daarnaast moeten de aarding en het sterpunt van het aggregaat kloppen met de installatie. Een aggregaat is een eigen voedingsbron, en de aardlekschakelaars in je installatie beschermen alleen als de aarding van die bron goed is geregeld. Hoe dat wordt uitgevoerd, hangt af van het type aggregaat en de opbouw van de installatie, en hoort bij het ontwerp volgens NEN 1010.
Ook kabel en beveiliging vragen aandacht. De kabel van aggregaat naar invoedingspunt moet passen bij de stroom en de lengte, en geschikt zijn voor buiten en voor mechanische belasting. Een aggregaat levert bij kortsluiting vaak veel minder stroom dan het net. Een automaat die op netvoeding snel afschakelt, doet dat op een aggregaat dan niet altijd op tijd. Dat wordt bij het aansluiten gecontroleerd.
Vermogen, aanloopstroom en welke groepen meegaan
Het aggregaat hoeft meestal niet het hele pand te voeden. Vaak worden de groepen die moeten blijven werken samengebracht in een aparte noodstroomverdeler of een afgescheiden deel van de verdeelkast. Dan is het benodigde vermogen kleiner en weet iedereen precies wat er bij een storing blijft werken.
Bij het bepalen van het vermogen telt niet alleen het gewone verbruik. Motoren, compressoren van koelinstallaties en pompen vragen bij het starten kort een veelvoud van hun normale stroom. Starten ze allemaal tegelijk zodra het aggregaat de last overneemt, dan kan de spanning inzakken of valt het aggregaat uit. Soms wordt daarom geregeld dat zware verbruikers na elkaar inschakelen.
Aggregaten worden vaak aangeduid in kVA, terwijl apparaten in kW worden opgegeven. Het verschil zit in de arbeidsfactor, de cos phi, van de belasting. Een aggregaat waarvan het getal net boven je verbruik in kW ligt, kan in de praktijk te krap zijn. Een 3-fasen aggregaat werkt bovendien het best als de belasting gelijkmatig over de drie fasen is verdeeld.
Tijdelijke stroom bij verbouw, onderhoud en evenementen
Bij een verbouwing of op een bouwplaats wordt de stroom meestal verdeeld via bouwstroomkasten. Daarin zitten aardlekbeveiliging, automaten en CEE-contactdozen voor gereedschap, bouwlampen en keten. Een bouwstroomkast wordt gevoed vanuit een bestaande installatie, een aggregaat of een tijdelijke aansluiting van de netbeheerder. Zo’n tijdelijke aansluiting vraag je ruim van tevoren aan, omdat de doorlooptijd kan oplopen.
Bij groot onderhoud aan een hoofdverdeler of bij het vervangen van een verdeelkast in een bedrijfspand kan een aggregaat met tijdelijke verdeelkasten een deel van het pand laten doordraaien. Vooraf wordt dan bepaald welke groepen tijdelijk worden overgezet, in welke volgorde en hoe lang dat duurt.
Op evenementen loopt er publiek rond. Kabels in looproutes worden afgedekt met kabelbruggen, en verdeelkasten staan buiten in weer en wind en worden afgesloten zodat bezoekers er niet bij kunnen. Elke tijdelijke installatie wordt na opbouw gecontroleerd voordat hij in gebruik gaat. Op een bouwplaats met wisselende omstandigheden worden de installatie en het gereedschap meestal ook vaker gecontroleerd dan in een kantoor. SafetyVolt werkt VCA-gecertificeerd en werkt ook op bouwplaatsen en andere locaties.
Testen en periodiek proefdraaien
Een noodstroomvoorziening die nooit draait, laat je op het verkeerde moment in de steek. De startaccu raakt leeg, brandstof veroudert en een omschakeling die jaren niet heeft geschakeld, kan blijven hangen. Daarom hoort er een vast schema bij om te testen en proef te draaien.
Een goede test gaat verder dan het aggregaat even laten starten. Het aggregaat moet ook een tijd onder belasting draaien, en de omschakeling zelf moet worden getest: het net valt weg, het aggregaat start, neemt de groepen over en alles schakelt terug als het net terugkomt. Plan zo’n test op een moment dat een korte onderbreking geen schade doet.
Ook een UPS heeft aandacht nodig. Accu’s verliezen in de loop van de jaren capaciteit, en een UPS die op papier een kwartier volhoudt, kan in de praktijk veel korter meegaan. Leg elke test vast in een logboek, met de datum, de duur en wat er opviel, en spreek af wie dat bijhoudt.
Wat je vooraf in kaart brengt voor een aanvraag
Maak een lijst van de systemen die moeten blijven werken en zet erbij op welke groep ze zitten, als dat uit het groepenoverzicht blijkt. Geef aan wat er gebeurt als elk systeem uitvalt en hoe lang dat mag duren. Daarmee wordt duidelijk of een UPS volstaat, of er een aggregaat nodig is en welke groepen mee moeten.
Verzamel wat je weet over het vermogen: typeplaatjes van machines en koelinstallaties, gegevens van de serverruimte en de aansluitwaarde van het pand. Je hoeft zelf niets te meten of te berekenen, en een onvolledige lijst is een goed begin. Open geen verdeelkasten om groepen na te lopen.
Kijk ook naar de plek. Een mobiel aggregaat staat buiten, op een stevige ondergrond, met ruimte voor ventilatie en afstand tot ramen, deuren en luchtinlaten vanwege de uitlaatgassen. Het moet bereikbaar zijn om te tanken en niet te ver van de verdeelkast staan. Denk ook aan geluid voor buren en aan wie er toegang toe heeft. Met die informatie kun je een aanvraag doen via /offerte-aanvragen/.
Veelgestelde vragen
Kort antwoord op veelvoorkomende vragen
Kan ik een aggregaat via een stopcontact op mijn installatie aansluiten?
Nee. Terugvoeden via een stopcontact, bijvoorbeeld met een kabel met aan beide kanten een stekker, is levensgevaarlijk. De installatie blijft dan aan het net gekoppeld en de vrije stekkerpennen kunnen onder spanning staan. Een aggregaat hoort via een vast invoedingspunt en een omschakelaar op de installatie te komen.
Is een UPS genoeg voor mijn bedrijf?
Voor het netjes afsluiten van servers en netwerkapparatuur vaak wel. Moeten systemen uren doorwerken, zoals koeling of een productieproces, dan is een aggregaat nodig. Een UPS kan dan de eerste minuten overbruggen.
Hoe vaak moet een noodstroomaggregaat proefdraaien?
Dat hangt af van het type, het gebruik en wat de fabrikant voorschrijft. Een gebruikelijke opzet is een korte test op vaste momenten en af en toe een langere test onder belasting, inclusief de omschakeling. Leg het schema en de uitkomsten vast.
Mag een aggregaat binnen staan?
Een mobiel aggregaat met verbrandingsmotor draait buiten, vanwege koolmonoxide in de uitlaatgassen. Een vast aggregaat kan in een daarvoor ingerichte ruimte of een eigen behuizing staan, met afvoer van uitlaatgassen en voldoende ventilatie. Dat hoort bij het ontwerp.
Kan SafetyVolt tijdelijke stroom regelen voor een evenement of bouwplaats?
Ja. SafetyVolt verzorgt tijdelijke stroomvoorzieningen met bouwstroomkasten en tijdelijke verdeelkasten, gevoed vanuit een bestaande installatie, een tijdelijke aansluiting of een aggregaat. Geef bij je aanvraag aan waar het is, hoe lang het duurt en welke apparatuur stroom nodig heeft.