Elektra in een havenomgeving
Rond de havens van IJmuiden zitten bedrijven met heel verschillende processen: de visafslag en visverwerking, koel- en vrieshuizen, werkplaatsen, opslag en bedrijven die schepen bevoorraden of onderhouden. Wat ze gemeen hebben, is een omgeving die zwaar is voor een elektrische installatie. Zoute lucht van zee, vocht van spoelwater en grote temperatuurverschillen tussen koelcel en hal tasten materiaal sneller aan dan in een gewoon bedrijfspand.
Daar komt bij dat stilstand hier direct geld kost. Een koelcel die een nacht zonder stroom staat, of een verwerkingslijn die uitvalt tijdens het werk, heeft gevolgen voor product en planning. Een installatie in de haven moet dus niet alleen veilig zijn, maar ook zo zijn opgebouwd dat een fout zo weinig mogelijk raakt.
Op deze pagina lees je waar je bij een bedrijfsinstallatie in de haven op let: materiaalkeuze, koeling en krachtstroom, inspectie volgens NEN 3140, het beperken van storingen en noodstroom. Gebruik het als basis voor een gesprek of een aanvraag.
Zout en vocht: materiaal en IP-waarde kiezen
De IP-waarde van een behuizing bestaat uit twee cijfers. Het eerste gaat over stof en vaste deeltjes, het tweede over water. IP65 betekent stofdicht en bestand tegen waterstralen, IP66 tegen krachtige waterstralen en IP67 tegen tijdelijk onderdompelen. Wordt een ruimte met een hogedrukreiniger op hoge temperatuur schoongemaakt, zoals in veel visverwerking gebeurt, dan wordt vaak IP69K gevraagd. Kies de waarde op basis van hoe er in die ruimte echt wordt gewerkt en schoongemaakt.
Een goede IP-waarde zegt nog niets over corrosie. Verzinkt staal en gewoon roestvast staal krijgen in zoute lucht na verloop van tijd roestplekken. RVS 316 houdt het daar beter dan RVS 304, en kunststof behuizingen van polyester of polycarbonaat roesten helemaal niet. Let ook op de kleine onderdelen: schroeven, scharnieren en kabelwartels van het verkeerde materiaal zijn vaak het eerste dat het begeeft.
De montage telt net zo zwaar. Laat kabels bij voorkeur van onderen een kast of doos in komen, zodat water niet langs de kabel naar binnen loopt. Een wartel die niet past bij de kabeldiameter of een deksel dat na onderhoud niet goed is aangedraaid, maakt de hoogste IP-waarde zinloos. Bij een periodieke controle wordt daar in deze omgeving extra op gelet.
Koel- en vriesinstallaties en krachtstroom
Compressoren van koel- en vriesinstallaties trekken bij het aanslaan veel meer stroom dan tijdens bedrijf. Die aanloopstroom moet de installatie aankunnen zonder dat beveiligingen onnodig uitschakelen. Een softstarter of frequentieregelaar beperkt die piek. Een frequentieregelaar kan wel lekstromen veroorzaken waar een standaard aardlekschakelaar op reageert. Het type aardlekbeveiliging moet daarom passen bij de apparatuur die erachter hangt.
Bij koelcellen speelt condens een grote rol. Waar een kabel van de warme hal de koude cel in gaat, kan vocht in de kabel of de doos condenseren en naar de aansluitingen lopen. Goed afgedichte doorvoeren en dozen die niet aan de koude kant van de wand vol water kunnen lopen, voorkomen veel storingen. Vriescellen hebben daarnaast vaak verwarming in de deurrand en de afvoer. Valt die uit, dan vriest de deur vast of loopt de afvoer dicht, terwijl de koeling zelf gewoon draait.
Geef koel- en vriesinstallaties eigen groepen in de verdeelinrichting, gescheiden van stopcontacten en werkplaatsgereedschap. Dan schakelt een defecte haspel in de hal niet de koeling uit. Komt er een extra koelcel bij, laat dan vooraf nagaan of de aansluitwaarde en de verdeling die extra belasting aankunnen.
NEN 3140: inspectie en keuring van arbeidsmiddelen
NEN 3140 is de norm voor de veilige bedrijfsvoering van elektrische installaties en arbeidsmiddelen. De werkgever is verantwoordelijk, en in de praktijk wordt iemand aangewezen als installatieverantwoordelijke. Een periodieke inspectie laat zien of de installatie veilig is en geeft een lijst met gebreken die hersteld moeten worden. SafetyVolt voert deze inspecties uit.
Bij een inspectie worden verdeelinrichtingen, beveiligingen, aarding en de staat van kabels en aansluitingen bekeken en gemeten. De norm schrijft geen vaste termijn voor. De frequentie volgt uit een risicobeoordeling, en in een omgeving met zout, vocht en zware belasting ligt een kortere termijn voor de hand dan in een droog kantoor.
Losse arbeidsmiddelen vallen er ook onder: handgereedschap, verlengkabels, haspels, hogedrukreinigers en verplaatsbare apparaten. Die worden gekeurd, voorzien van een label en geregistreerd, zodat je per item kunt laten zien wanneer het is gecontroleerd. Gereedschap dat in een natte hal of aan boord wordt gebruikt, slijt sneller en verdient een kortere keuringstermijn.
Storingen die het proces stilleggen beperken
De meeste stilstand ontstaat niet door de fout zelf, maar doordat een beveiliging hoger in de installatie meeschakelt. Dat heet een gebrek aan selectiviteit. Bij een goed opgebouwde installatie schakelt bij kortsluiting of lekstroom alleen de beveiliging die het dichtst bij de fout zit. Een fout in een stopcontact in de werkplaats mag de hoofdverdeler niet laten uitvallen, en dus ook de koelcellen niet.
Selectiviteit vraagt om afgestemde beveiligingen, met bijvoorbeeld een selectieve aardlekschakelaar hoger in de installatie en snellere beveiligingen bij de eindgroepen. Bij een bestaande installatie die in stappen is uitgebreid, klopt die afstemming vaak niet meer. Een overzicht van de verdeling en actuele tekeningen maken zichtbaar waar het misgaat.
Onderhoud doet de rest. Losse of warme verbindingen kondigen een storing vaak lang van tevoren aan, en een warmtebeeldcamera maakt ze zichtbaar terwijl alles in bedrijf is. Gaat er toch iets mis, schakel dan niet steeds opnieuw in, maar noteer welke groep uitviel, wat er op dat moment draaide en of er vocht of schoonmaak in het spel was. Meld een acute storing via de storingsroute.
Noodstroom, tijdelijke stroom en werken volgens VCA
Een aggregaat houdt koeling en kritische processen gaande bij een netstoring, of levert stroom terwijl de hoofdverdeling wordt vervangen of onderhouden. SafetyVolt plaatst en sluit aggregaten aan en zorgt voor tijdelijke stroomvoorzieningen. Een aggregaat wordt aangesloten via een omschakelaar, zodat het nooit terug kan leveren op het net. Een vast aansluitpunt voor een aggregaat aan de gevel maakt het bij een storing een stuk sneller.
Bepaal vooraf welke groepen op noodstroom moeten en welke niet. Een aggregaat levert een lagere kortsluitstroom dan het net, en dat heeft gevolgen voor hoe snel beveiligingen afschakelen. Dat wordt bij het aansluiten gecontroleerd, zodat de installatie ook op noodstroom veilig is.
Op bedrijfsterreinen in de haven werkt SafetyVolt VCA-gecertificeerd. Dat betekent onder meer een risicoanalyse voor de start, afspraken over werkvergunningen en afstemming met jouw eigen veiligheidsregels. Vermeld in je aanvraag wat er op het terrein gebeurt, welke apparatuur het belangrijkst is, of er eerdere inspectierapporten of tekeningen zijn en wanneer werk de minste hinder geeft. Bij rook, vonken of brandlucht houd je afstand en bel je 112.
Veelgestelde vragen
Kort antwoord op veelvoorkomende vragen
Welke IP-waarde heb ik nodig in een ruimte die met een hogedrukreiniger wordt schoongemaakt?
Dat hangt af van de druk, de temperatuur en de afstand. Voor krachtige waterstralen is IP66 een gangbaar minimum, bij reinigen met heet water onder hoge druk wordt vaak IP69K gevraagd. Let ook op het materiaal, want in zoute lucht is een hoge IP-waarde alleen niet genoeg.
Hoe vaak moet een bedrijfsinstallatie volgens NEN 3140 worden geïnspecteerd?
De norm noemt geen vaste termijn. De frequentie volgt uit een risicobeoordeling van installatie, omgeving en gebruik. In een vochtige, zoute omgeving met zware belasting is een kortere termijn gebruikelijk dan in een kantoor.
Kunnen we bij een storing zelf een aggregaat op de verdeelkast aansluiten?
Niet zonder een omschakelaar die het net en het aggregaat van elkaar scheidt. Zonder die scheiding kan het aggregaat terugleveren op het net, wat gevaarlijk is voor monteurs die aan het net werken. Laat een vast aansluitpunt met omschakelaar aanleggen, dan is aansluiten bij een storing eenvoudig.
Waarom valt de aardlek uit als de koelinstallatie aanslaat?
Vaak komt dat door lekstromen van een frequentieregelaar of door vocht in een doorvoer of aansluitdoos. Het type aardlekschakelaar moet passen bij de apparatuur. Blijf niet herhaaldelijk inschakelen, maar laat de groep onderzoeken.
Werkt SafetyVolt volgens VCA op ons terrein?
Ja, SafetyVolt werkt VCA-gecertificeerd op locaties en bouwplaatsen. Geef in je aanvraag aan welke veiligheidsregels, werkvergunningen of toegangsprocedures op jullie terrein gelden, dan wordt het werk daarop afgestemd.