Plan elektrawerk voordat de verbouwing alles dichtmaakt.

Van plattegrond naar elektraplan

Elektrawerk bij een verbouwing begint op papier. Loop per ruimte na waar je zit, werkt, kookt, slaapt en apparaten neerzet, en teken daar stopcontacten, schakelaars, lichtpunten en aansluitpunten bij. Denk ook aan de plekken die je makkelijk vergeet: de bedzijde, de plek voor de stofzuigerrobot, de televisiewand, de buitenkraan met verlichting, de schuur.

Leg vast op welke hoogte iets moet komen. Stopcontacten boven een werkblad, een bureau of een nachtkastje zitten op een andere hoogte dan standaard. Bepaal ook welke lampen je vanaf meer plekken wilt schakelen, zoals op de trap of in een lange gang, want dat vraagt extra leidingen.

Vergeet de zwakstroom niet. Een netwerkkabel naar de werkplek of de televisie, een leiding voor een deurbel met camera of een aansluiting voor een rookmelder op het lichtnet: dat leg je het makkelijkst aan zolang de wanden open zijn. Uit dit plan volgt ook hoe de groepen verdeeld worden, zodat een keuken, een badkamer of een aanbouw niet allemaal op één groep komen.

Ruwbouw en afmontage: de twee momenten voor de elektricien

Bij een verbouwing werkt de elektricien meestal in twee rondes. In de ruwbouwfase worden leidingen, buizen en inbouwdozen in wanden, vloeren en plafonds gelegd, voordat de stukadoor, de tegelzetter of de vloerlegger komt. Wat dan niet ligt, kan later alleen nog met hakken, frezen of opbouwgoten.

In de afmontagefase, na het schilderwerk, komen de schakelaars, stopcontacten en armaturen erop en wordt alles aangesloten op de groepenkast. Tussen die twee rondes zit vaak weken werk van andere vakmensen.

Maak foto's van de wanden en vloeren met de leidingen erin, met een duimstok of rolmaat erbij, voordat ze worden dichtgemaakt. Wie later een schilderij ophangt of een kast vastschroeft, weet dan waar hij niet moet boren.

Oude en nieuwe installatie aan elkaar koppelen

In oudere woningen in Haarlem, Velsen en omgeving kom je bij het slopen soms nog oude bedrading tegen: draden zonder randaarde, stoffen isolatie of leidingen in oude stalen buizen. Wat je nieuw laat aanleggen, moet voldoen aan de huidige NEN 1010. Het deel dat blijft, hoeft dat niet automatisch, maar het moet wel veilig zijn en passen bij wat er nu op wordt aangesloten.

Daarom bekijkt de elektricien bij een verbouwing ook de groepen die blijven. Een nieuwe keuken op een oude groep zonder aardlekbeveiliging aansluiten is geen goed idee. Vaak blijkt dat de groepenkast meeverandert, omdat er groepen bijkomen en de oude indeling niet meer past.

Een aanbouw krijgt meestal eigen groepen, zeker met elektrische vloerverwarming, een lichtstraat met verlichting of een keuken die verhuist naar de uitbouw.

Badkamer, keuken en aanbouw: ruimtes met extra eisen

In een badkamer verdeelt NEN 1010 de ruimte in zones rond het bad en de douche. Hoe dichter bij het water, hoe strenger de eisen aan wat er mag hangen en hoe goed het beschermd moet zijn tegen vocht. Stopcontacten, een elektrische handdoekradiator, verlichting in de douche en een spiegel met verlichting moeten daarom op het goede moment worden ingetekend. In het kennisbankartikel over een badkamerverbouwing lees je hoe je dat afstemt met de loodgieter en tegelzetter.

In een keuken gaan zware apparaten elk op een eigen groep: kookplaat, oven, vaatwasser, en vaak ook een combimagnetron of een close-in boiler. Kies je voor inductie, dan hoort de kookplaat in hetzelfde plan.

Bij een zolderverbouwing of een nieuwe slaapkamer speelt vooral het aantal stopcontacten, de verlichting en de route vanaf de groepenkast. Een vaste leiding naar zolder is beter dan een haspel die altijd onder de trap ligt.

Zo verloopt elektrawerk tijdens een verbouwing

Bij de opname loopt de elektricien met je door de woning, met de tekening of plattegrond erbij, en bekijkt de groepenkast en de bestaande leidingen. Daaruit volgt een advies en een voorstel per onderdeel, zodat je ziet wat de keuken, de badkamer en de groepenkast elk vragen.

Daarna wordt het werk ingepland in de volgorde van de bouw: eerst de ruwbouw, dan de afmontage. Spreek met de aannemer af wie de planning bewaakt en wanneer de elektricien terugkomt. Een wijziging tijdens de bouw kan, maar geef die door voordat er wordt gestuct of betegeld.

Bij de oplevering wordt de nieuwe installatie gemeten en getest, worden de groepen gelabeld en krijg je een bijgewerkt groepenoverzicht. Vraag ook om een tekening van waar de nieuwe leidingen lopen, als die er is.

Waar de prijs van elektrawerk bij een verbouwing van afhangt

Het aantal punten telt het zwaarst: stopcontacten, schakelaars, lichtpunten en aansluitingen voor apparaten. Daarnaast speelt het materiaal van de wanden en vloeren mee. In een houten wand of een open plafond gaat een leiding sneller dan in beton, waar eerst sleuven moeten worden gefreesd.

Ook de groepenkast, het hergebruiken of juist vervangen van oude leidingen, slimme verlichting en de bereikbaarheid via een kruipruimte of zolder tellen mee. Wijzigingen na de ruwbouw kosten meer dan dezelfde wens vooraf, omdat er dan iets open moet wat al dicht was.

Wat je zelf voorbereidt en waar het vaak misgaat

Ga je zelf slopen, laat dan vooraf de groepen in dat deel van het huis vrijmaken en de leidingen veilig afmaken door de elektricien. Een wand of plafond openbreken met een leiding onder spanning erin is een van de gevaarlijkste momenten van een verbouwing. Zie je tijdens het slopen kabels die je niet verwachtte, stop dan en laat ze eerst bekijken.

Een veelvoorkomend misverstand is dat je stopcontacten later altijd nog kunt verplaatsen. Dat kan, maar na tegelwerk of een nieuwe vloer kost het hakwerk en afwerking. Ook te weinig stopcontacten is een klassieker: wie na de verbouwing weer verlengsnoeren nodig heeft, heeft het plan te krap gemaakt. Het kennisbankartikel over een thuiswerkplek geeft voorbeelden van hoe je stopcontacten rond je echte gebruik plant.