Elektra bij een verbouwing: wanneer plan je een elektricien in?

Waarom elektra vroeg in de planning hoort

Leidingen lopen door wanden, vloeren en plafonds. Zolang die open zijn, is een extra stopcontact of een lichtpunt op een andere plek snel geregeld. Is er eenmaal gestuct of getegeld, dan moet er gefreesd en hersteld worden, en dat zie je vaak terug in de afwerking.

Een gebruikelijke volgorde is: sloopwerk en ruwbouw, dan het leggen van leidingen en inbouwdozen, daarna stucwerk, tegelwerk en schilderwerk, en pas aan het eind het afmonteren van schakelaars, wandcontactdozen en lampen. Tot slot wordt gecontroleerd wat er is aangelegd. De elektricien komt dus meestal minstens twee keer langs, en het eerste bezoek valt vroeg in de planning.

Begin bij de nieuwe indeling

Neem elektra mee zodra de nieuwe indeling redelijk vaststaat. Een keuken, aanbouw, thuiswerkplek, badkamer of zolderkamer vraagt om andere aansluitpunten dan de ruimte die er nu is. De plek van wanden, deuren en meubels bepaalt waar schakelaars en lichtpunten logisch zijn.

Maak een eenvoudige plattegrond, gerust met de hand. Zet per ruimte erop waar meubels komen, waar je wilt werken, lezen of opladen en waar vaste apparaten staan. Teken aan welke kant deuren opendraaien: een lichtschakelaar hoort aan de kant van de klink, niet achter de deur.

Denk ook aan dingen die je makkelijk vergeet: een stopcontact voor de stofzuiger op de overloop, een aansluiting voor de router op een centrale plek, een stopcontact bij de spiegel in de badkamer en een buitencontactdoos voor de tuin.

Per ruimte: waar je aan denkt

In de keuken krijgen de zware apparaten meestal elk een eigen groep: de kookplaat vaak twee, en verder de oven, de vaatwasser en eventueel een close-in boiler of kokendwaterkraan. Op het aanrecht wil je genoeg dubbele wandcontactdozen voor de waterkoker, het koffieapparaat en de keukenmachine. Met de definitieve keukentekening kan de elektricien de aansluitpunten op de juiste hoogte en plek zetten.

In de badkamer gelden strengere regels voor de plek van schakelaars, contactdozen en verlichting rond bad en douche. NEN 1010 deelt de badkamer daarvoor in zones in. Elektrische vloerverwarming, een handdoekradiator, mechanische ventilatie en spiegelverlichting moeten in de planning zitten voordat de tegelzetter begint.

Op zolder of in een aanbouw gaat het vaak om airco, extra verlichting en een thuiswerkplek. Een airco heeft meestal een eigen groep nodig en een buitendeel aan de gevel. Voor tuin en oprit denk je aan buitenverlichting, een buitencontactdoos en eventueel een voorbereiding voor een laadpaal. Een lege buis leggen terwijl de bestrating eruit ligt, scheelt later graafwerk.

Groepenkast en aansluiting meenemen

Elke nieuwe groep moet ergens in de groepenkast terechtkomen. Bij een grote verbouwing is de kast vaak het eerste knelpunt: hij zit vol, er zitten al veel groepen achter één aardlekschakelaar of hij is te oud om goed uit te breiden. Vraag de elektricien vroeg om te kijken of de kast mee kan of dat vervangen logischer is.

Stap je van het gas af, of komen er een warmtepomp en een laadpaal bij, kijk dan ook naar de aansluitwaarde. Een overstap naar 3-fasen of een zwaardere aansluiting vraag je aan bij de netbeheerder, in deze regio meestal Liander. Dat traject kost doorlooptijd, dus neem het mee in de planning en wacht niet tot de keuken staat.

Verzamel informatie zonder zelf te werken

Leg bestaande tekeningen klaar, net als een overzicht van de groepen als dat er is, informatie over eerdere elektrawerkzaamheden en handleidingen van vaste apparatuur. Foto’s van zichtbare aansluitpunten zijn nuttig, net als een foto van de meterkast met de deur open.

Meld ook wat je niet weet. Er loopt bijvoorbeeld een kabel naar de schuur waarvan niemand weet waar hij begint, of er zit een schakelaar die niets lijkt te doen. Juist dat soort dingen wil een elektricien vooraf zien. Zelf afdekplaten weghalen, leidingen doormeten of een vaste aansluiting verleggen hoort niet bij de voorbereiding.

Afspraken tussen aannemer, keukenleverancier en elektricien

Bij een verbouwing werken meerdere partijen in dezelfde ruimte. Spreek af wie de planning bewaakt en wie de elektricien laat weten wanneer de wanden open liggen of de keuken klaar is om aan te sluiten. Geef de elektricien de definitieve keukentekening en de lijst met apparaten, niet een versie van drie maanden geleden.

Vraag ook wat binnen de opdracht valt en wat er gebeurt als de situatie anders blijkt dan gedacht, bijvoorbeeld als er achter een wand oude bedrading zit die vervangen moet worden. Als dat vooraf is besproken, hoef je niet onder tijdsdruk te beslissen terwijl de aannemer staat te wachten.

Vraag bij de oplevering om een bijgewerkt groepenoverzicht, zodat je weet welke automaat bij welke ruimte hoort. Dat scheelt zoeken bij de eerste storing en helpt bij een volgende verbouwing.

Veilig werken tijdens de verbouwing

Leidingen in wanden lopen meestal recht boven, onder of naast een schakelaar of contactdoos, en niet schuin. Boor daar niet zomaar in. Weet je niet waar een leiding loopt, vraag het dan na voordat je gaat boren of slopen.

Laat bij sloopwerk vooraf door de elektricien beoordelen welke groepen uit moeten en welke leidingen weg kunnen. Bouwstof is ook niet goed voor de installatie: houd de meterkastdeur dicht zolang er stof vrijkomt, en gebruik voor bouwmachines geen haspels of verlengsnoeren die al beschadigd zijn.

Ruik je brandlucht of zie je rook, vonken, verkleuring of zichtbare schade, stop dan met werken rond die plek en raak niets aan. Bij direct gevaar bel je 112. Is de situatie niet acuut, laat hem dan eerst beoordelen voordat het verbouwingswerk verdergaat.

Na de verbouwing: controle en oplevering

Na het afmonteren controleert de elektricien de nieuwe en aangepaste delen van de installatie. Daarbij wordt onder meer gekeken of de aardlekschakelaars goed afschakelen en of de groepen kloppen met het overzicht. Vraag wat er is gecontroleerd en of je daar een verslag van krijgt.

Merk je na de oplevering dat een groep uitvalt bij normaal gebruik, of dat een stopcontact of schakelaar warm wordt, meld dat dan direct. Juist in de eerste weken van gebruik komen fouten in een nieuwe verdeling aan het licht.