Twee dorpen, elk met een eigen bouwgeschiedenis
Santpoort bestaat uit twee kernen in de gemeente Velsen: Santpoort-Noord, dat direct tegen Velserbroek aan ligt, en Santpoort-Zuid, dat aansluit op Bloemendaal en de duinen. Beide dorpen hebben een eigen station aan de spoorlijn richting Haarlem, en rond die stations is Santpoort ooit flink gegroeid. Aan de noordkant grenst het aan Driehuis.
Die geschiedenis zie je terug in de bebouwing. In de oudere delen staan vooroorlogse dorpswoningen, herenhuizen en vrijstaande villa’s, vooral in Santpoort-Zuid en in de richting van de duinen en de ruïne van Brederode. Na de oorlog kwamen er uitbreidingswijken bij met rijwoningen en twee-onder-een-kapwoningen, later ook appartementen.
Voor een elektricien zijn dat twee verschillende werelden. In een vooroorlogs huis is de vraag vaak wat er nog over is van de oorspronkelijke leidingen. In een naoorlogse rijwoning gaat het meestal om capaciteit: past wat je wilt in de bestaande groepenkast en aansluiting. Hieronder lees je per situatie waar je op kunt letten.
Oude bedrading herkennen zonder iets open te schroeven
Vooroorlogse woningen zijn in de loop der jaren bijna allemaal opnieuw bedraad, maar zelden in één keer. Je kunt zelf al veel zien zonder iets open te maken. Stopcontacten zonder de twee metalen aardingsklemmen aan de zijkant hebben geen randaarde. Ronde, bolle schakelaars, opbouwdozen van bakeliet en leidingen in buizen die op de muur zijn geschroefd wijzen op een oud deel van de installatie.
Kijk ook in de meterkast, met de groepenkast zelf dicht. Zitten er nog schroefzekeringen in, de ronde porseleinen stoppen die je indraait, dan stamt de verdeling uit de tijd van voor installatieautomaten. Hangt er naast een modernere kast nog een losse oude zekeringhouder, dan draait een deel van het huis mogelijk nog op een oud circuit.
Op zolder, in de kelder of in de kruipruimte zie je soms nog draden met stoffen of rubberen isolatie. Raak die niet aan en trek er niet aan: oude isolatie wordt bros en kan bij beweging openbreken. Maak een foto en noteer waar je het zag. Met die informatie kan een elektricien bij een inspectie gericht beoordelen welke delen vervangen moeten worden.
Verbouwen en isoleren in een ouder huis
Veel eigenaren van oudere woningen in Santpoort zijn bezig met verduurzamen: vloerisolatie in de kruipruimte, een geïsoleerd dak, nieuwe kozijnen. Dat raakt de elektra meer dan je zou denken. Leidingen die los onder de vloer hangen, verdwijnen achter isolatiemateriaal en zijn daarna lastig bereikbaar. Oude kabels die in isolatie worden ingepakt, kunnen hun warmte bovendien minder goed kwijt.
Komen er inbouwspots in een plafond dat wordt geïsoleerd, kies dan armaturen die geschikt zijn om te worden afgedekt, of houd voldoende ruimte rond de spot vrij. Dat stem je vooraf af met aannemer en elektricien, niet als het plafond al dicht zit.
Een uitbouw aan de achterkant of een verbouwde zolder is in deze woningen vaak het moment waarop de groepenkast aan bod komt. De nieuwe ruimte krijgt eigen groepen, en die worden volgens de huidige NEN 1010 aangelegd. Zit er nog een oude kast met weinig ruimte, dan is vervangen meestal handiger dan er een tweede kastje naast hangen. Plan de elektricien in zodra de bouwtekening er ligt, zodat leidingen meegaan terwijl vloeren en wanden nog open zijn.
Naoorlogse rijwoningen: ruimte maken voor inductie
In de naoorlogse wijken, vooral in Santpoort-Noord, is de installatie meestal minder oud. Toch is ook die ontworpen voor een gaskeuken en een gewone wasmachine. Vaak zijn er een paar groepen voor licht en stopcontacten en een of twee groepen voor keuken en wasmachine. Een inductiekookplaat vraagt meestal twee eigen groepen met een Perilex-aansluiting, en daar is in zo’n kast niet altijd plek voor.
Bij een 1-fase aansluiting komen die twee kookgroepen op dezelfde fase. Dat werkt, maar je merkt het als je op vier zones tegelijk kookt terwijl de vaatwasser en de droger draaien. Bij 3-fasen worden de groepen over verschillende fasen verdeeld en heb je meer speelruimte. Of verzwaren via Liander zinvol is, hangt af van wat er de komende jaren nog bijkomt, zoals een warmtepomp of een elektrische auto.
Kijk ook naar de aardlekbeveiliging. In oudere naoorlogse kasten kom je nog verdelingen tegen waarbij één aardlekschakelaar bijna het hele huis bewaakt, of waarbij enkele groepen helemaal geen aardlekbeveiliging hebben. Wordt de kast toch aangepast voor inductie, dan ligt het voor de hand om dat in dezelfde ronde recht te zetten.
Laadpaal bij een oprit, garage of carport
Een deel van de woningen in Santpoort heeft een eigen oprit, zeker bij vrijstaande huizen en villa’s. Daar is een laadpaal goed te realiseren, maar de afstand tussen meterkast en parkeerplek is vaak groter dan bij een rijwoning. De meterkast zit meestal bij de voordeur, terwijl de auto naast het huis staat of bij een garage achter in de tuin.
Bij een lange kabelroute moet de kabeldoorsnede groter worden om spanningsverlies te beperken. Gaat de kabel door de tuin, dan komt hij op voldoende diepte in de grond, meestal in een mantelbuis, zodat je bij spitten of bestraten niet zomaar een kabel raakt. Bij een losse garage kan een kleine onderverdeling handig zijn, met naast de groep voor de laadpaal ook groepen voor verlichting en een stopcontact.
Met een 3-fasen aansluiting laad je met 11 kW bij 3x16A, en load balancing zorgt dat het huis daarbij niet overbelast raakt. Bij een 1-fase aansluiting ligt het laadvermogen meestal rond 3,7 kW. Voor wie elke nacht thuis laadt is dat vaak genoeg, maar met twee elektrische auto’s of veel kilometers wordt het krap. Parkeer je op straat, dan is een eigen laadpaal in de regel geen optie en ben je aangewezen op publieke laadpunten.
Je vraag voorleggen vanuit Santpoort
SafetyVolt zit aan De Zeiler 50 in Velserbroek, vlak bij beide Santpoorten. Een aanvraag loopt via de website: gepland werk via het offerteformulier op /offerte-aanvragen/, een eerste beoordeling van je installatie via de woningcheck op /woningcheck/.
Vertel bij een ouder huis wat je weet over de geschiedenis: wanneer de groepenkast is vervangen, of er delen opnieuw zijn bedraad en waar je nog oude stopcontacten of schakelaars ziet. Voeg een foto toe van de groepenkast, met de deur van de meterkast open en de kast zelf dicht, en eventueel van een oud stopcontact of een kabel op zolder. Gaat het om een laadpaal, schets dan globaal waar de auto staat en hoe ver dat van de meterkast is.
Valt er iets uit, volg dan de storingsroute op /storing/. Zet de betreffende groep uit en haal de stekker uit het apparaat dat je verdenkt, maar open de groepenkast niet. Ruik je brandlucht of zie je rook of vonken, houd dan afstand en bel 112.
Veelgestelde vragen
Kort antwoord op veelvoorkomende vragen
Werkt SafetyVolt in zowel Santpoort-Noord als Santpoort-Zuid?
Ja. Beide kernen horen bij de gemeente Velsen en liggen direct naast Velserbroek, waar SafetyVolt gevestigd is. Voor woningen en bedrijfspanden in Santpoort volg je dezelfde route als elders in het werkgebied.
Mijn huis heeft nog schroefzekeringen. Moet dan de hele installatie vervangen worden?
Niet altijd. Een groepenkast met schroefzekeringen is aan vervanging toe, maar de leidingen daarachter kunnen deels al eerder vernieuwd zijn. Een inspectie laat zien welke kabels nog bruikbaar zijn. Pas daarna is te zeggen of het bij een nieuwe kast blijft of dat ook delen opnieuw bedraad moeten worden.
Kan ik zelf een stopcontact met randaarde plaatsen in een oude kamer?
Liever niet. Een stopcontact met randaarde heeft pas zin als er een goede aardleiding naartoe loopt. Zonder die leiding geeft het nieuwe stopcontact een vals gevoel van veiligheid. Laat een elektricien beoordelen of er een aarddraad aanwezig is of dat de leiding vervangen moet worden.
Kan een laadpaal ook bij een garage achter in de tuin?
Meestal wel. De voedingskabel gaat dan door de tuin naar de garage, in de grond en in een mantelbuis. Hoe zwaar de kabel moet zijn, hangt af van de afstand en het laadvermogen. Vaak is het handig om in de garage meteen een kleine verdeling te maken voor verlichting en stopcontacten.
Ik laat de kruipruimte isoleren. Moet de elektricien eerst komen?
Dat is verstandig als er oude leidingen in de kruipruimte lopen of als je leidingen wilt verleggen. Na het isoleren zijn ze veel lastiger te bereiken. Een korte inspectie vooraf voorkomt dat de isolatie later weer weg moet.