Wat een inspectie wel en niet is
Bij een inspectie wordt de staat van een bestaande elektrische installatie beoordeeld: door te kijken, te testen en te meten. De uitkomst is een overzicht van bevindingen, van direct gevaarlijke punten tot verbeteringen die je kunt overwegen. Er wordt tijdens een inspectie niets verbouwd. Herstelwerk is een aparte stap, die je daarna zelf kiest.
Een inspectie is iets anders dan de controle bij oplevering van nieuw werk. Na het vervangen van een groepenkast of een verbouwing meet de elektricien het eigen werk door. Een inspectie kijkt breder, naar de hele installatie of een afgesproken deel ervan, inclusief wat jaren geleden door anderen is aangelegd.
Een inspectie zegt iets over de toestand op dat moment. Een installatie die vandaag in orde is, kan door vocht, een beschadigde kabel of een nieuw zwaar apparaat later toch problemen geven.
Wat er bij een inspectie wordt bekeken en gemeten
Bij de groepenkast wordt gekeken naar de beveiligingen, de aardlekbeveiliging en de staat van de aansluitingen: verkleuring, losse draden, tekenen van warmte. In de woning of het pand volgen stopcontacten, schakelaars, vaste apparaten en de ruimtes met extra eisen, zoals de badkamer, de keuken en buitenaansluitingen.
Daarnaast wordt gemeten. Denk aan de isolatieweerstand van de leidingen, de werking van de aarding en de vraag of de aardlekschakelaars bij de juiste lekstroom en snel genoeg uitschakelen. De testknop op een aardlekschakelaar laat alleen zien dat het mechaniek werkt. Bij welke stroom en hoe snel hij uitschakelt, blijkt pas uit een meting.
Ook het gebruik telt mee. Een groep met een wasmachine, droger en vriezer samen, of een stekkerdoos achter de televisie met een rij opladers erin, zegt iets over hoe de installatie in de praktijk wordt belast.
Woning, verhuur of bedrijf: welk kader past
Voor een eigen woning bestaat geen wettelijke plicht tot periodieke inspectie. Mensen laten een woning vooral inspecteren bij aankoop, na een verbouwing door een vorige eigenaar, bij twijfel over een oude installatie of voordat ze grote apparaten toevoegen. In het kennisbankartikel over een inspectie bij de aankoop van een woning lees je welke vragen je dan vooraf vastlegt.
Voor bedrijven ligt dat anders. De Arbowet verplicht de werkgever om te zorgen voor veilige arbeidsmiddelen en installaties. NEN 3140 is de gangbare norm om de veilige bedrijfsvoering van elektrische installaties met periodieke inspecties te onderbouwen. Ook verhuurders hebben belang bij een vastgelegde beoordeling van de installatie die ze verhuren.
Sommige verzekeraars vragen voor bedrijfspanden een inspectie volgens een vast schema, zoals Scope 10. Dat is een specifieke, gecertificeerde inspectie met een eigen rapport. Vraag bij je verzekeraar of opdrachtgever na welk rapport precies nodig is, zodat de opdracht vanaf het begin klopt.
Hoe een inspectie verloopt
Het begint met de vraag waarom je een inspectie wilt en wat er onder moet vallen: de hele installatie, alleen de groepenkast, een bedrijfshal of juist de woning boven de zaak. Daarmee wordt ook duidelijk welk soort rapport je nodig hebt.
Tijdens de inspectie moet de elektricien overal bij kunnen: de meterkast, alle ruimtes, de zolder, de schuur en de buitenaansluitingen. Voor sommige metingen gaat de stroom kort van een groep af. In een bedrijf betekent dat afstemmen wanneer machines, kassa's of servers even uit kunnen.
Na afloop krijg je de bevindingen op papier, met uitleg over wat direct aandacht vraagt en wat kan wachten. Wil je dat de gevonden punten worden hersteld, dan volgt daarvoor een apart voorstel.
Het inspectierapport lezen: van direct gevaar tot aandachtspunt
Een goed rapport maakt onderscheid tussen punten die direct gevaarlijk zijn, punten die je op korte termijn moet laten oplossen en adviezen. Een kapotte contactdoos in de badkamer is van een andere orde dan het advies om bij een volgende verbouwing aardlekautomaten te overwegen.
Bedenk dat een installatie wordt beoordeeld naar de norm die gold toen hij werd aangelegd. Dat een oudere installatie niet aan de nieuwste NEN 1010 voldoet, maakt hem niet afgekeurd. Vraag bij elk punt waarom het in het rapport staat en wat er gebeurt als je het laat zitten.
Waar de prijs van een inspectie van afhangt
De omvang van de installatie telt het zwaarst: het aantal groepen en verdeelinrichtingen, het aantal ruimtes en de vaste apparaten die erbij horen. Een appartement is sneller doorgelopen dan een woning met aanbouw, schuur en zonnepanelen, en een bedrijfshal met machines vraagt meer dan een kantoor.
Ook het soort rapport speelt mee. Een praktische beoordeling voor een woning is iets anders dan een inspectie volgens NEN 3140 met een vastgelegde rapportage. Verder tellen de bereikbaarheid, beschikbare tekeningen of eerdere rapporten, en de vraag of het werk buiten bedrijfstijden moet gebeuren.
Wat je vooraf regelt en wat vaak verkeerd wordt begrepen
Zet op een rij wat de aanleiding is, wat er de afgelopen jaren is veranderd en welke storingen je hebt gehad. Leg eerdere rapporten, tekeningen of groepenoverzichten klaar. Zorg dat de meterkast, de zolder en de schuur bereikbaar zijn. Open zelf geen afdekkingen en ga niet zelf meten of testen voor de afspraak.
Een veelgehoord misverstand is dat er bij een inspectie wanden open moeten. Een inspectie is niet destructief: er wordt gekeken naar wat bereikbaar is en gemeten via de groepenkast en de aansluitpunten. Leidingen in de muur worden beoordeeld via metingen, niet door ze bloot te leggen.
Wil je eerst een lichtere, preventieve blik op de zichtbare onderdelen in je woning, dan kun je kijken naar de Elektrocheck op de woningcheckpagina van SafetyVolt. De inhoud daarvan staat op die pagina beschreven.
Veelgestelde vragen
Kort antwoord op veelvoorkomende vragen
Is een inspectie van mijn woning verplicht?
Nee, voor een eigen woning niet. Een inspectie is vooral zinvol bij aankoop, twijfel over de staat van de installatie of voordat je grote apparaten toevoegt.
Moet de stroom eraf tijdens de inspectie?
Voor een deel van de metingen gaan groepen kort uit. De rest van de tijd heb je gewoon stroom. In een bedrijf wordt dat vooraf afgestemd.
Wordt de installatie afgekeurd als hij oud is?
Nee. Een installatie wordt beoordeeld naar de norm uit de tijd van aanleg en op veiligheid. Leeftijd alleen is geen reden voor afkeur.
Wat gebeurt er met de punten uit het rapport?
Je beslist zelf wat je laat herstellen. Direct gevaarlijke punten moeten zo snel mogelijk worden opgelost. Voor herstelwerk volgt een apart voorstel.
Wat is het verschil tussen een inspectie en de Elektrocheck?
De Elektrocheck is bedoeld als preventieve blik op zichtbare onderdelen in een woning; de precieze inhoud staat op de woningcheckpagina. Een inspectie zoals hier beschreven werkt met metingen en een rapport, en kan ook voor bedrijfspanden.