Waarom het aantal groepen ertoe doet
Een groep is een stroomkring met een eigen beveiliging, een installatieautomaat, en een eigen kabel naar de stopcontacten, lichtpunten of apparaten die erop zitten. Hoeveel je op één groep kunt aansluiten, wordt bepaald door wat die kabel en die automaat aankunnen. Zitten er te veel zware verbruikers op dezelfde groep, dan schakelt de automaat af zodra ze tegelijk aanstaan.
Te weinig groepen merk je in het dagelijks gebruik. De automaat valt uit als de wasmachine en de waterkoker tegelijk draaien. Je trekt verlengsnoeren door de kamer omdat er te weinig stopcontacten op de goede plek zitten. Of bij een storing in de keuken is ook de woonkamer donker. Een goede verdeling voorkomt dat.
Meer groepen betekent ook dat je bij een storing sneller ziet waar het probleem zit. Als elke ruimte en elk zwaar apparaat zijn eigen groep heeft, wijst de groep die uit staat meteen de richting aan.
Wat NEN 1010 zegt over de indeling
NEN 1010 is de Nederlandse norm voor de aanleg van laagspanningsinstallaties. Bij een nieuwe installatie of een vervangen groepenkast is die norm het uitgangspunt. De norm geeft richtlijnen voor de verdeling van groepen, de beveiliging, de kabeldoorsnede en de aardlekbeveiliging. Een vast minimum aantal groepen dat voor elke woning geldt, is er niet: het moet passen bij het gebruik.
Een paar uitgangspunten zie je in vrijwel elke moderne installatie terug. Eindgroepen in een woning zitten achter een aardlekbeveiliging van 30 mA. Vaste zware apparaten krijgen een eigen groep. En de groepen worden zo verdeeld dat één fout niet alles laat uitvallen. Jarenlang was het gangbaar om maximaal vier groepen achter één aardlekschakelaar te zetten. Die indeling zie je in veel bestaande kasten terug.
Een bestaande installatie die werd aangelegd volgens de norm van toen, hoeft niet direct te worden aangepast als de norm verandert. Bij uitbreiding of vervanging geldt wel de norm van nu voor het nieuwe deel. Dat is een van de redenen waarom een kleine uitbreiding soms meer werk blijkt dan verwacht.
Verlichting en stopcontacten verdelen
Verlichting en gewone stopcontacten worden meestal per ruimte of per verdieping over groepen verdeeld. Een gebruikelijke opzet is dat de woonkamer, de keuken, de slaapkamers en de zolder hun eigen groepen hebben, of dat ruimtes op dezelfde verdieping een groep delen als het verbruik laag is.
Let op de verlichting. Als alle lampen van het huis achter dezelfde aardlekschakelaar zitten, sta je bij een storing in het donker en zoek je op de tast naar de meterkast. Daarom verdeelt een elektricien de verlichting meestal over meer dan één aardlekbeveiliging, zodat er ergens licht blijft als er één afschakelt. Ook trap en gang zijn daarbij een aandachtspunt.
In de keuken zitten vaak meer stopcontacten dan je denkt: voor de waterkoker, het koffiezetapparaat, de magnetron en de koelkast. De koelkast en vriezer liefst niet op dezelfde groep als apparaten die vaak storingen geven, zoals een buitenstopcontact. Zo voorkom je dat je vriezer ontdooit door een vochtig stopcontact in de tuin.
Aparte groepen voor zware apparaten
Apparaten die lang veel vermogen vragen, krijgen een eigen groep. Denk aan de wasmachine, de wasdroger, de vaatwasser en de oven. Een inductiekookplaat heeft een eigen kookgroep nodig, vaak met een Perilex-aansluiting over twee fasen. Ook een close-in boiler, een elektrische boiler of een kokendwaterkraan vraagt soms een eigen groep, afhankelijk van het vermogen.
Bij de overstap naar elektrisch komen er groepen bij. Een warmtepomp krijgt een eigen groep, soms twee als er een apart bijverwarmingselement is. Een laadpaal krijgt een eigen groep met een geschikte aardlekbeveiliging. De omvormer van zonnepanelen krijgt een eigen groep waarop verder niets zit. Heb je een werkplaats in de schuur, een sauna of een airco, dan komt daar nog een groep bij.
Het idee is steeds hetzelfde. Een apparaat dat veel stroom trekt, mag de kabel van een groep niet delen met andere zware verbruikers. Anders gaat het mis op het moment dat alles tegelijk draait, zoals op een zaterdagmiddag met de was, de vaatwasser en de oven aan.
Verdeling over aardlekschakelaars en fasen
In een kast met aardlekschakelaars zitten de groepen in blokken achter elke aardlekschakelaar. De elektricien spreidt de groepen zo dat zware verbruikers en groepen die vaak storing geven niet allemaal achter dezelfde aardlekschakelaar zitten. Valt er één uit, dan blijft de rest werken. In een kast met aardlekautomaten heeft elke groep zijn eigen aardlekbeveiliging en speelt dat minder.
Heb je een 3-fasen aansluiting, dan worden de groepen ook over de drie fasen verdeeld. De kookgroep op twee fasen, de laadpaal en soms de warmtepomp op drie, en de overige groepen gelijkmatig over de fasen. Zo raakt niet één fase overbelast terwijl de andere bijna niets doen.
Bij een 1-fase aansluiting gaat alles over dezelfde fase en is de totale capaciteit beperkt. Dan telt naast het aantal groepen vooral wat er tegelijk aanstaat. Een elektricien rekent dat door als je zwaardere apparaten wilt toevoegen. Lees daarover meer in het artikel over aansluiting verzwaren naar 3-fasen.
Ruimte voor uitbreiding
Een kast die nu precies vol is, staat bij de volgende wens al met de rug tegen de muur. Daarom is het verstandig om bij vervanging een paar moduleplaatsen vrij te houden. Een nieuwe groep voor een buitenstopcontact, een laadpaal of een warmtepomp kan er dan later bij zonder dat de kast opnieuw moet worden opgebouwd.
Maak een lijst van wat je de komende jaren misschien wilt. Een elektrische auto, een warmtepomp, een inductiekookplaat, zonnepanelen, een thuisbatterij, een werkplek op zolder of stroom naar de schuur. Ook als het nog niet concreet is, helpt die lijst bij het kiezen van de grootte van de kast en de verdeling.
Houd ook rekening met de ruimte in de meterkast zelf. Een grotere kast past niet altijd in een oude meterkast, en de netbeheerder stelt eisen aan de ruimte rond de meter. Dat bekijkt de elektricien bij de opname.
Signalen dat je te weinig groepen hebt
Valt dezelfde automaat steeds uit als een paar apparaten tegelijk aanstaan, dan zit er waarschijnlijk te veel op die groep. Noteer welke apparaten aanstonden toen het gebeurde. Dat is waardevolle informatie voor de elektricien. Hoe je dat bijhoudt, lees je in het artikel over een automaat die steeds uitvalt.
Andere signalen zijn een wasmachine en wasdroger op hetzelfde stopcontact met een verdeelstekker, een kookplaat die je moet begrenzen omdat de groep het niet aankan, of veel verlengsnoeren en stekkerdozen achter elkaar. Ook een kast met alle groepen achter één aardlekschakelaar is een reden om de indeling eens te laten bekijken.
Warme stekkers, stekkerdozen of een automaat die warm aanvoelt zijn een teken van overbelasting. Haal dan de belasting weg en laat het nakijken. Ruik je brandlucht of zie je rook of vonken, blijf weg van de kast en bel 112.
Zo komt een indeling tot stand
Een elektricien begint met de bestaande situatie: de kast, de aansluitwaarde, de kabels en hoe de groepen nu zijn verdeeld. Daarna komen jouw plannen aan bod. Op basis daarvan stelt hij voor hoeveel groepen er nodig zijn, hoe ze over aardlekbeveiligingen en fasen worden verdeeld en hoeveel ruimte er overblijft.
Na het werk krijg je een groepenoverzicht, waarop staat welke groep welke ruimte of welk apparaat voedt. Bewaar dat in de meterkast. Bij een storing of een volgende uitbreiding weet iedereen dan direct waar wat zit.
Wil je weten hoeveel groepen jouw situatie vraagt, stuur dan een foto van je groepenkast, je aansluitwaarde en een lijst met apparaten en plannen via /offerte-aanvragen/?dienst=groepenkast. Bij een storing zonder direct gevaar kun je terecht via /storing/.
Veelgestelde vragen
Kort antwoord op veelvoorkomende vragen
Hoeveel groepen heeft een gemiddeld huis nodig?
Een vast getal is er niet. Het hangt af van de grootte van de woning, het aantal verdiepingen en de zware apparaten die je gebruikt. Een huis met een inductiekookplaat, warmtepomp en laadpaal heeft duidelijk meer groepen nodig dan een appartement dat op gas kookt.
Welke apparaten krijgen een eigen groep?
Gangbaar is een eigen groep voor de wasmachine, wasdroger, vaatwasser, oven en kookplaat. Ook een warmtepomp, laadpaal en de omvormer van zonnepanelen krijgen een eigen groep. Bij een elektrische boiler of airco hangt het af van het vermogen.
Mogen wasmachine en wasdroger op dezelfde groep?
Dat wordt afgeraden. Beide trekken flink stroom als ze verwarmen, en als ze tegelijk draaien kan de automaat afschakelen. Met een eigen groep per apparaat voorkom je dat en blijft de belasting per kabel binnen de grenzen.
Kan ik later nog groepen toevoegen?
Als er vrije plaatsen in de kast zijn en de aansluitwaarde het toelaat, kan er vaak een groep bij. Is de kast vol of verouderd, dan is uitbreiden lastiger en komt vervangen in beeld. Daarom loont het om bij vervanging ruimte vrij te houden.
Hoeveel groepen mogen er achter één aardlekschakelaar?
Jarenlang was maximaal vier groepen per aardlekschakelaar de gangbare indeling, en die zie je in veel kasten terug. De elektricien beoordeelt bij een nieuwe kast welke verdeling past volgens de huidige norm en jouw gebruik.
Passende vervolgstap
Wil je je situatie bespreken?
Vertel kort wat je ziet of wilt veranderen. Dan kunnen we gericht meedenken.
Bespreek de indeling van je groepenkast.