Heemstede: van de Haarlemse grens tot de Ringvaart
Heemstede ligt direct ten zuiden van Haarlem. Aan de westkant grenst het aan Aerdenhout, aan de zuidkant aan Bennebroek, en aan de oostkant vormt de Ringvaart de grens met de Haarlemmermeer. Vanuit Velserbroek rijd je via Haarlem naar Heemstede, dus het hoort gewoon bij het gebied waar SafetyVolt dagelijks werkt.
Een groot deel van de woningen is gebouwd in de periode tussen de twee wereldoorlogen. Langs de dreven en in de wijken eromheen staan rijwoningen met erkers, twee-onder-een-kapwoningen en vrijstaande villa’s met de typische details uit die tijd. Na de oorlog zijn er wijken met rijwoningen, flats en later appartementencomplexen bijgekomen.
Die twee soorten woningen leveren verschillende vragen op. In een jaren-dertighuis gaat het vaak over de staat van de leidingen en over een groepenkast die te weinig groepen heeft. In een naoorlogse woning ligt de nadruk meestal op uitbreiden: ruimte maken voor inductie, een warmtepomp of zonnepanelen.
De elektra in een woning uit de jaren dertig
Toen deze huizen werden gebouwd, was elektriciteit vooral bedoeld voor licht en een paar stopcontacten. Leidingen liepen vaak in stalen buizen, op of in de muur, en de draden hadden een isolatie van rubber met een stoffen omhulsel. In de meeste woningen is daar in de loop der jaren veel van vervangen, maar zelden alles tegelijk.
Je herkent oudere delen zonder iets open te maken. Stopcontacten zonder randaarde, bolle schakelaars, opbouwleidingen in buizen langs plafonds en een groepenkast met schroefzekeringen wijzen op een oud deel van de installatie. Op zolder of in de kruipruimte zie je soms nog draden met stoffen isolatie. Raak die niet aan: oude isolatie wordt bros en kan bij beweging openbreken.
Een veelvoorkomende situatie in Heemstede is een huis waarvan de benedenverdieping bij een verbouwing opnieuw is bedraad, terwijl de slaapkamers en de zolder nog op oudere leidingen draaien. Een inspectie laat zien welke delen nog mee kunnen en welke vervangen moeten worden. Maak alvast foto’s van wat je ziet en noteer per kamer welke stopcontacten geen randaarde hebben.
Een te kleine groepenkast
Veel woningen in Heemstede hebben een groepenkast met vier tot zes groepen, soms nog met één aardlekschakelaar voor het hele huis of zelfs groepen zonder aardlekbeveiliging. Dat was destijds normaal, maar het past niet meer bij hoe een huishouden nu stroom gebruikt. Wasmachine, droger, vaatwasser, oven en magnetron vragen elk bij voorkeur een eigen groep.
Merk je dat een automaat uitvalt als de wasmachine en de waterkoker tegelijk aanstaan, of valt bij één defect apparaat de halve woning uit, dan is de indeling van de kast meestal de oorzaak. Noteer wanneer het gebeurt en welke apparaten aanstonden. Die aantekeningen helpen om de nieuwe indeling te bepalen.
Een nieuwe groepenkast wordt aangelegd volgens de huidige NEN 1010, met aardlekbeveiliging van 30 mA op alle eindgroepen en een verdeling die rekening houdt met wat er de komende jaren bijkomt. Denk je over inductie, een warmtepomp of zonnepanelen, zeg dat er dan direct bij. Dan kan er ruimte voor worden gereserveerd en hoeft de kast niet over twee jaar weer open.
Inductie in een verbouwde keuken
In veel jaren-dertighuizen is de keuken naar achteren verplaatst of uitgebreid met een uitbouw. Bij zo’n verbouwing komt vaak een inductiekookplaat, en die vraagt meestal twee eigen groepen met een Perilex-aansluiting. In een oude groepenkast is daar zelden plek voor zonder de kast aan te passen.
Ook de route van de meterkast naar de nieuwe keuken verdient aandacht. In deze woningen zit de meterkast meestal vooraan in de gang, terwijl de keuken achterin of in de uitbouw ligt. De kookgroep moet daarom vaak via de kruipruimte of een nieuwe sleuf naar achteren. Plan dat in terwijl vloeren en wanden nog open liggen, dus voordat de keuken geplaatst wordt.
Of een 1-fase aansluiting genoeg is, hangt af van wat er verder in huis gebeurt. Bij 1-fase komen beide kookgroepen op dezelfde fase en merk je de grens eerder als er veel tegelijk aanstaat. Bij 3-fasen worden de groepen verdeeld en is er meer ruimte. Komt er later ook een warmtepomp of laadpaal, dan is verzwaren via Liander een stap die je beter in één keer kunt overwegen.
Warmtepomp in een vooroorlogse woning
Een jaren-dertighuis is meestal niet gebouwd met isolatie in gedachten. Veel eigenaren in Heemstede pakken eerst de vloer, het dak en de ramen aan en kiezen daarna voor een hybride warmtepomp naast de cv-ketel. Pas als het huis goed genoeg geïsoleerd is, wordt een volledig elektrische warmtepomp een reële optie.
Voor de elektra maakt dat verschil. Een hybride warmtepomp heeft meestal genoeg aan een eigen groep op een 1-fase aansluiting. Een volledig elektrische warmtepomp, zeker met een elektrisch bijverwarmingselement, vraagt meer vermogen en soms een 3-fasen aansluiting. In beide gevallen krijgt de warmtepomp een eigen groep en komt er bij de buitenunit meestal een werkschakelaar.
Let ook op de plek van de buitenunit. Bij een rijwoning met een smalle achtertuin of een gevel aan de straatkant is de keuze beperkt, en de kabelroute vanaf de meterkast loopt dan dwars door het huis of via de kruipruimte. Bespreek met de installateur van de warmtepomp waar de unit komt voordat de elektra wordt aangelegd.
Zonnepanelen en de omvormer
Veel jaren-dertigwoningen hebben een schuin dak met een flinke oppervlakte, en zonnepanelen liggen er dan ook regelmatig op. SafetyVolt legt geen panelen op het dak, maar sluit de omvormer aan op de groepenkast. Dat is het deel waar het in een oudere installatie vaak spannend wordt.
De omvormer hoort op een eigen groep, zonder andere gebruikers. Zit de omvormer op zolder, dan loopt er een kabel van zolder naar de meterkast, door twee of drie verdiepingen. In een oud huis is daar niet altijd een logische route voor, en een bestaande leiding van een zolderstopcontact is daar niet voor bedoeld. Bij een groter systeem kan een 3-fasen omvormer nodig zijn, en dan moet ook de aansluiting 3-fasen zijn.
Komen er later meer grote gebruikers bij, zoals inductie en een warmtepomp, dan ligt het voor de hand om de omvormer mee te nemen in een nieuwe indeling van de groepenkast. De installatie meld je zelf aan bij je netbeheerder via energieleveren.nl. Vraag de leverancier van de panelen welke gegevens je daarvoor nodig hebt.
Je vraag voorleggen vanuit Heemstede
SafetyVolt zit aan De Zeiler 50 in Velserbroek en werkt in heel Heemstede. Gepland werk vraag je aan via het offerteformulier op /offerte-aanvragen/. Kies daar de dienst die het beste past, bijvoorbeeld groepenkast, inductie of inspectie. Je kunt ook mailen naar info@safetyvolt.nl.
Vermeld het bouwjaar van de woning, wanneer de groepenkast voor het laatst is vervangen als je dat weet, en wat je van plan bent: een nieuwe keuken, een warmtepomp, zonnepanelen of een laadpaal. Voeg een foto toe van de groepenkast met de kast zelf dicht, en van de meter. Daarop is te zien of je een 1-fase of 3-fasen aansluiting hebt.
Valt de stroom uit of springt een groep steeds, volg dan de storingsroute op /storing/. Zet de betreffende groep uit en haal de stekker uit apparaten die je verdenkt, maar open de groepenkast niet. Bij brandlucht, rook of vonken houd je afstand en bel je 112.
Veelgestelde vragen
Kort antwoord op veelvoorkomende vragen
Mijn jaren-dertighuis heeft nog stopcontacten zonder randaarde. Moet alles vervangen worden?
Niet altijd. Soms is er al een aardleiding aanwezig en zijn alleen de stopcontacten oud. Soms ontbreekt de aarde helemaal en moet de leiding worden vervangen. Dat is per kamer verschillend. Een inspectie laat zien welke situatie in jouw huis speelt.
Kan ik een inductiekookplaat aansluiten op het bestaande stopcontact in de keuken?
Meestal niet. Een inductiekookplaat met vier zones vraagt in de regel twee eigen groepen en een Perilex-aansluiting. Een gewoon keukenstopcontact zit vaak op een groep met andere gebruikers en is daar niet voor bedoeld. Kijk in de handleiding van de kookplaat welke aansluiting de fabrikant voorschrijft.
Heb ik een 3-fasen aansluiting nodig voor een warmtepomp?
Dat hangt af van het type. Een hybride warmtepomp werkt meestal prima op 1-fase. Een volledig elektrische warmtepomp met een bijverwarmingselement vraagt meer vermogen en soms 3-fasen. Wat je verder in huis gebruikt, zoals inductie of een laadpaal, telt ook mee in die afweging.
Waarom moet de omvormer van de zonnepanelen op een eigen groep?
Een omvormer levert stroom terug in de installatie. Zit die op een groep met stopcontacten, dan kan de leiding zwaarder belast worden dan waar hij voor bedoeld is, zonder dat de automaat dat ziet. Een eigen groep zonder andere gebruikers voorkomt dat.
Ik koop een vooroorlogse woning in Heemstede. Wanneer laat ik de elektra bekijken?
Bij voorkeur voordat je de koop definitief maakt, of in ieder geval voordat je gaat verbouwen. Een elektrische inspectie laat zien in welke staat de installatie is en wat er moet gebeuren. Dat kun je meenemen in je verbouwingsplanning en je begroting.